سه شنبه, 24 فروردين 1400

شماره 641 مورخ 18 فروردین 1400

این هفته و هفته‌ی گذشته در رابطه با  بوستان‌ها و نحوه‌ی استفاده از آن‌ها در شهرمان و معضلات موجود در آن بحث و گفتگو شد. اما این بار از دید کارشناسان این موضوع را بررسی کردیم که راهکارهایی جهت چرایی ایجاد این معضلات و رفع آن ارایه دهند و حالا که به جرات می‌توان گفت تجربه‌ی بوستان رفتن از عمل صرفا تفریحی- فراغتی، به رفتاری فرهنگی بدل گشته است، پس نیاز است که تغییراتی در گشت‌زنی، محافظت، ایجاد امنیت در آن، به صورت دقیق‌تر صورت گیرد.
بوستان‌ها  فقط برای افراد خاص نیست
نباید اجازه داد که بوستان‌ها، جهت استفاده‌ی افرادی خاص درآید استراتژی ایجاد بوستان‌ها، عمومی بودن آن است. پس باید روی این موضوع، نظارتی بیشتری صورت بگیرد. فضای سبزها در شهرمان به عنوان بوستان، به گونه‌ای طراحی شده‌اند که در مالکیت عموم قرار گیرند، جزیی از فضاهای شهری محسوب می‌شوند و بر اساس نظارت و مدیریت انسان، حفظ و نگهداری می‌شوند.
هزینه های گزاف احداث بوستان
در احداث هر بوستانی که در گوشه‌گوشه‌ی شهر واقع شده‌اند، میلیارها بودجه صرف شده و این بوستان‌های  انسان‌ساخت، با بکارگیری روش‌های مهندسی، به منظور ایجاد نمونه‌هایی از طبیعت در درون شهرها ایجاد شده‌اند، تا مکانی همانند طبیعت در فضای شهری تعبیه شود و خستگی‌های زندگی شهری در آن رفع گردد. حتا گاهی در طراحی بوستان‌ها، مکان‌هایی برای گرد هم آمدن افراد جامعه، در آن گنجانده شده و  فضاهایی برای آموزش، فضایی برای مطالعه، فضایی برای تفریح و سرگرمی، پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری جهت تغییر طبیعی هواي آلوده در آن، به چشم می‌خورد. دقت در نظم و فرم بوستان‌ها و تجمع این معماری‌های خاص، باعث بالابردن سطح زیبایی و کارآیی آنها می‌شود.  همه‌ی این چیدمان‌ها، با همه‌ی کمی و کاستی‌های آن در شهرمان، صورت گرفته و بودجه های فراوانی برای آن صرف شده است.
نگهداری بوستان ها مهمتر از احداث آنهاست
این مرحله ی ساخت است اما از آن مهم تر نگهداری این فضاهاست. هر چند که این فضاهاي سبز شرایط مناسبی را براي گذران اوقات فراغت شهروندان تعبیه می‌کند و دارای عملکردهای کالبدی می‌باشد. بوستان‌ها به عنوان فضاهای شهری توانایی برقراری روابط اجتماعی-فرهنگی بین شهروندان را دارا هستند، اما این نکته که تا چه اندازه این فضا در برقراری این روابط موثر بوده، اما  پس از احداث هر فضایی این چنینی، دیری نمی‌پاید که همه‌ی این زیبایی‌ها رنگ می‌بازد و متاسفانه جایی برای استفاده تمام  و کمال شهروندان عادی از این فضاها، باقی نمی ماند.
چهره ناخوشایند بوستان قدیمی فراموش شده
بوستانی در خیابان وحید سال‌هاست که احداث شده، درختان تنومندش نشان از قدمت زیاد این بوستان می‌دهد. سرسره‌های بلند و فلزی‌ و فضای خاکی که این وسایل را در خود جای داده بود، همگی تغییر کرده‌اند و جای خود را به وسایلی رنگی و استاندارد داده اندکه شاید کمی از حوادثی که ممکن است برای کودکان و خردسالان، حین استفاده از وسایل غیراستاندارد، رخ دهد،  جلوگیری شود.
اما به خاطر شیوع بیماری‌های معتدد، این بوستان‌روی‌ها بسیار کم شده و تعداد انگشت‌شماری از خانواده‌ها هستند که به این مکان برای تفریح و بازی کودکان خود مراجعه می‌کنند. اما همچنان از رونق نیفتاده و در لابلای این فضای سبز و فرح‌بخش، سرهایی دیده می‎‌شوند که بین درختان و سبزه‌ها و پشت ساختمان‌هایش، پناه گرفته‌اند.
اگر به بوستانی که در خیابان وحید است سری بزنید، تنها قادرید که در همان ابتدای آن بایستید و سریع این مکان را ترک کنید، چون ماندن در این بوستان منجر به دیدن صحنه‌های ناخوشایندی می‌شود که شاید بسیار آزاردهنده تمام شود. گویا رفتن به آن‌جا باید فقط برای خرید مواد باشد یا.... هر کس که در بوستان هست در حال پچ،پچ است. این زمزمه‌ها وقتی که نزدیک تر می‌شوند، بلندتر می‌شود تا شاید پاسخی دریافت کنند.
به ساختمانی که میانه‌های بوستان است، سری زده‌اید؟ شاید این سوال را باید از مسوولان شهری بپرسیم. آن جایی که تعدادی  ژولیده‌مو، چنان در هم می‌تنند که خود را از تیررس چشم، بیننده مخفی کنند. تنت می‌لرزد. مشخص است که مدت‌هاست این جا کسی سرکشی نکرده چون غافلگیر شدند و انتظار آمدن کسی غیر از خودی، در مخفیگاه‌شان را نداشتند. چنان آنجا را قرق کرده و دم و دستگاه‌های مورد نیازشان را دور خود جمع کرده‌اند که هر کس سرش به لاک خودش است و گاهی همانند انسان مُرده‌ای روی پله‌ها ولو می‌شوند.
این دلیلی‌ست که دیگر هیچ کس جرات نداشته باشد فرزندش را در بوستان‌ها برای بازی بیاورد، چون ممکن است با صحنه‌هایی مواجه شوند که هرگز از ذهن کودکی، بیرون نرود و برای ترمیم فکری او، هزینه‌ی گزافی پرداخت شود.
این نابسامانی‌ها نه تنها در این بوستان که در حاشیه‌ی شهر است، بلکه معضلی‌ست که در تمام بوستان‌های سطح شهرمان سیرجان به چشم می‌خورد.   
به نظر شما اگر گشت زنی ماموران نیروی انتظامی به بوستان ها در زمان های مختلفی از شبانه روز صورت می گرفت، آیا وضعیت بوستان های چنین می شد که امنیت تردد بوستان‌گردها به خطر بیفتد. چرا که بوستان هایی که در سطح شهر ما وجود دارد از وسعت چندانی برخوردار نیستند که نتوان این گشت زنی روزانه را جهت ایجاد امنیت، به تعویق انداخت.
 این موضوع را از دید کارشناس برنامه ریزی شهری، بررسی کردیم. صالحه‌ی حسینی در این ارتباط چنین گفت: « فضای سبز شهری به شکل ساده به آن بخش از سطح از کاربری زمین فضای شهر اطلاق می شود که با گونه های های متنوع و مختلف گیاهی پوشش داده شده است بطوری که منجر به اثر گذاری در کاهش آلودگی های صوتی، شیمیایی، گرد و غبار، افزایش اکسیژن موجود در هوا، تلطیف هوا، افزایش رطوبت، و در نهایت افزایش سطح سلامت روانی و کیفیت زندگی شهروندان شود.  لذا تاکید بر این صورت از تعریف باعث جدا شدن تعریف تصوری فضای سبز شهری صرفا چمن، از فضای سبز پوشیده از گونه های درختی و مفید می باشد.که با این تعریف ببینیم آیا در سیرجان فضای سبز واقعی چه میزان داریم و فضای سبز چمن کاری چه میزان؟
فضای سبز در شهرها به ویژه شهرهای صنعتی و معدنی دارای عملکردهای مختلفی می باشند بنابراین فضای سبز از یک سو موجب بهبود وضعیت زیست محیطی شهرها شده و از سوی دیگر شرایط مناسبی برای گذران اوقات فراغت شهروندان مهیا می‌سازد.»
دانشجوی دکترای برنامه‌ریزی شهری در ادامه گفت: «شهر سیرجان که به عنوان یک شهر صنعتی و معدنی شناخته می‌شود  در فضای سبز از سرانه مطلوب و قابل قبولی نسبت به استانداردهای موجود برخوردار است. سرانه 19/7 متر سرانه فضای سبز سیرجان می باشد. اما مسئله مهمتر از این سرانه و فضای سبز نگهداری این فضاها می باشد. هر چند این فضاهای سبز بر اساس عدالت اجتماعی و جمعیت مناطق شهری نیستند.
در استفاده از بوستان‌ها سه شاخص ایمنی، امنیت، بهداشت و روشنایی بسیار مهم هستند اما متاسفانه در شهر سیرجان مدتی است که بعضی از بوستان‌ها به دلایل مختلف از جمله عدم رسیدگی مناسب، تاریکی و موارد بهداشتی و بالا بودن هزینه های نگهداری کم کم به مخروبه و مکانی برای معتادین تبدیل شده و یا در حال تبدیل شدن هستند.
حفظ و نگهداری فضای سبز بر سه اصل استوار است: آبیاری گیاهان ، کود دهی مناسب و بجا ، اصول هرس کردن درختان و گیاهان و تربیت درختان. نگهداری فضای سبز یکی از اصول اساسی در مدیریت فضای سبز محسوب می شود و مثل کودکی است که باید همواره مورد مراقبت قرار گیرد تا آسیب نبیند که متاسفانه تا به حال از این طفل به خوبی نگهداری نشده است.شاید مهمتر از ایجاد فضای سبز، بحث نگهداری آن فضا باشد چون اگر نتوانیم از فضایی که درست کرده‌ایم به درستی استفاده کنیم در موارد دیگری مورد استفاده قرار می‌گیرد که هم راستا با دلایل احداث آن نباشد. »
جای خالی مدیریت یکپارچه شهری
این کارشناس برنامه ریزی شهری در ادامه گفت: «مدیریت یک پارچه شهری خیلی تاثیرگذار است،  و بسیاری از مسایل و مشکلات شهری که ما الان داریم بر می گردد به عدم مدیریت یک پارچه شهری که همت مجلس را می طلبد که باید در این زمینه ورود کند و قانون مدیریت یک پارچه شهری را تصویب کند.»
باید برای ایمن سازی این مکان ها نظارت نیروهای انتظامی بیشتر باشد و دوم طراحی فضای سبز است تا فرد استفاده کننده احساس امنیت کتاتمل کند نه مکان هایی پناهگاه  و یا کم نور داشته باشیم و دیگری مشارکت افراد شهروند را بیشتر کنیم. برنامه ریزی شهری باید به گونه باشد که در بسیاری از موارد مشارکت شهروندان را داشته باشیم و این مورد را باید از انتخابات به تمام مسایل و برنامه ریزی ها بسیاری از مشکلات رفع می شود.» 

ضمیمه این شماره