برنامه 3 روز زندگی در شرایط سخت و بقا در طبیعت؛
برای خوشگذرانی نرفته بودیم، فقط بسیار خوب گذشت

برنامه‌ی «زندگی در شرایط سخت و بقا در طبیعت» تیم همنورد در حاشیه غربی کویر سیرجان و کوه‌های اطراف اجرا شد. برنامه‌ای پُر از تمرین و آموزش در راستای «گم شدن در بیابان و راه‌های نجات»، با اهدافی مشخص و از پیش تعیین شده. پیرامون این موضوع با جلال گل‌محمدی سرپرست این برنامه (رییس هیات کوهنوردی سیرجان) به صحبت نشستیم که از نگاه مخاطبان هفته‌نامه سخن تازه می‌گذرد.

برنامه 3 روز زندگی در شرایط سخت و بقا در طبیعت چه بود و چگونه اجرا شد؟
پنج شنبه 6 شهریور ساعت 14:00 شروع برنامه بود و شنبه 8 شهریور ساعت 19:00 پایان برنامه.
تیم متشکل از 9 نفر خانم و آقا به نام‌های؛ جلال گل‌محمدی سرپرست برنامه 3 روزه، سحر کوهستانی، امین ارجمند، فریده شاهمرادی، مسعود جعفرآبادی، مریم صفاری، سید مجید نصرت‌آبادی، صبا کورکی و مجتبی خواجویی. ۲۴ ساعت قبل از شروع برنامه ۹ نفر شرکت کننده توسط پزشک متخصص هیئت کوهنوردی آقای دکتر زارع چکاب پزشکی کامل )قلب، ریه، تب علائم احتمالی کرونا و..) شدند. آغاز مسیر از حاشیه غربی کویر سیرجان برنامه شروع و با گذشتن از کوه‌های هزار چیل، گرداب، زِهری، کوه سرخ، دهانه چکاب و چاه رستم، گود غول و نهایتا دهانه کهکمی طی شد، پیاده روی مسیری 48 کیلومتری، در 55 ساعت.
ما برای این 55 ساعت یک جیره غذایی مشخص به اندازه زنده ماندن -نه برای سیر شدن- با خود برده بودیم. دقیقا هر نفر؛ 3 لیتر آب (مجبور به اضافه کردن 1 لیتر شدیم)، 80 گرم مغز بادام، 150 گرم خرما، 100 گرم مویز، 6 عدد سیب زمینی کوچک و 200 گرم نان خشکه، این تغذیه برای هر شخص بود. اما 6 کنسرو برای تیم 9 نفره هم به همراه داشتیم.
هدف از برگزاری این برنامه چه بود؟
در کوهنوردی همیشه شاهد اتفاقاتی هستیم و یکی از این اتفاقات گم شدن یک کوهنورد در کوه یا طبیعت هست، گم شدن در هر فصل سال شرایط خاص خودش را دارد، برنامه 3 روزه ما در فصل تابستان بود، ما هم با توجه به شرایط این فصل، برنامه را اعم از تغدیه، پوشاک تنظیم کردیم، فرض بر این بود که هر کدام از دوستان به هر دلیل گم و از گروه جدا شدند. باید شرایط زنده ماندن در شب و روز، همچنین ادامه مسیر و رساندن خود به نزدیکترین آبادی بدون تجهیزات را آموزش می‌دیدند و کسب تجربه می‌کردند؛ شاید یک کوهنورد با تجربه طی سالها کوهنوردی اتفاق گم شدن برایش نیفتاده باشد پس این برنامه آموزشی برای افراد باتجربه هم مفید بوده تا اگر روزی با این اتفاق روبرو شدند علم و توان رویارویی را داشته باشند.
3 روز در طبیعت، به گروه 9 نفره همنورد خوش گذشت؟
واقعا ما برای خوشگذرانی، تفریح، کوهنوردی و ورزش نرفته بودیم؛ ما برای مقابله با سختی‌ها، یادگیری فنون بقا در طبیعت و فراگیری راه‌های زندگی در شرایط سخت رفته بودیم، باید عنوان کنم سخت گذشت، در مجموع نمی‌توانم بگویم خوش گذشت به عنوان مثال بعضی از بچه‌ها پاهایشان تاول زد که این نشان دهنده خوشگذرانی نبودن کار ما را می‌رساند. فقط می‌توانم بگویم بسیار خوب گذشت.
از چگونگی پیمودن مسیرهای که هم نوردهایِ تیم همنورد پست سر گذاشتند، توضیح دهید
همان طور که عنوان کردم 6 شهریور ساعت 14:00 عصر استارت کارمان بود، ساعت 17:00 تا 18:30 قبل از غروب آفتاب یک توقف یک و نیم ساعته در کویر برای روش «جان پناه درست کردن در کویر»، «تعیین جهت» و «مشخص نمودن ادامه مسیر» برای کسانی که احتمالا به دنبال ما هستند داشتیم. بعد از این توقف یک و نیم ساعته، با تعیین جهتی که درست کرده بودیم حرکت کردیم و در راه هم همان طور که بیان کردم مشخص نمودن ادامه مسیر برای یابندگان داشتیم. ساعت 21:30 تا 22:00 برای صرف شام (3 سیب زمینی آتشی) یک توقف و استراحت کوچک داشتیم و دوباره به حرکت خود ادامه دادیم. تا ساعت 1:00 بامداد کمی نور بود ولی از ساعت 1:00 به بعد مهتاب غروب کرد، در تاریکی مطلق به مسیر خود ادامه دادیم به طوری که بوته، سنگ و شیار را تشخیص نمی‌دادیم، تا ساعت 3:00 بامداد بدون توفق در حرکت بودیم. طبق برنامه از پیش تعیین شده 3:00 بامداد تا 5:30 استراحت و خواندن نماز داشتیم. ساعت 5:30 دوباره حرکت کردیم و تا ساعت 10:00 صبح بدون توقف به مسیر خود ادامه دادیم تا رسیدیم به کوه سرخ، در این مکان طبق برنامه 4 ساعت استراحت و نحوه «زنده گیری جانوران» را تمرین کردیم. ساعت 14:00 دوباره حرکت کردیم و نزدیک غروب آفتاب به کوه چکاب چاه رسیدیم (شب دوم). اینجا بود که آب تمام کردیم و از آب گندیده چاه کشیدیم، تصفیه کردیم و در نهایت به عنوان نوشیدنی گرم و سرد استفاده کردیم. تا اذان صبح روز بعد یعنی صبح روز سوم در چک آب و چاه رستم ماندیم و دوباره ساعت 5:00 صبح حرکت کردیم، از اینجا مسیرمان کوهنوردی شد، ساعت 9:30 تا 10:00 صبحانه و دوباره ادامه مسیر تا ظهر، ظهر هم تا ساعت 15:00 توقف داشتیم برای استراحت، نماز و نهار، از ساعت 15:00 تا 18:00 آموزش و تهیه «جان پناه معلق » و «جان پناه زمینی» در جنگل را داشتیم، شیوه استفاده از این جان پناه را تک تک بچه‌ها تست کردند. همچنین مهمترین روش حفظ و نگه داشتن آتش در باد شدید و باران را آموزش دادیم. ساعت 18:00 دوباره حرکت کردیم به طرف چاه پَت محل «قرار بازگشت»، ساعت 19:30 قبل از غروب آفتاب رسیدیم به چاه پت؛ که با گل، هندوانه و شربت خنک به استقبال‌مان آمدند.
نحوه «تعیین جهت» و «مشخص نمودن مسیر» را توضیح می‌دهید؟
بله، «تعیین جهت» یعنی درست کردن فلش خیلی بزرگ با خاکِ متفاوت از رنگ زمین، حالا چرا بزرگ؟ تا سرنشینان هلیکوپتر هم توان دید فلش را به راحتی داشته و مسیرافراد گم شده را ادامه دهند. «مشخص نمودن ادامه مسیر» هم با گذاشتن پلاستیک، پارچه و حتی گذاشتن بوته بر روی درختان مسیر را مشخص می‌کنیم.

روش تصفیه آب را شرح می‌دهید؟
یک بطری یک و نیم لیتری را از وسط بریدیم، روی درب بطری چهار سوراخ ایجاد کردیم، سپس در نیمه‌ی «بریده شده سر دار» بطری ابتدا یک لایه از علف‌های سبز و نازک (پنبه و پارچه هم می‌توان استفاده کرد) ریختیم، بعد روی علف‌ها یک لایه شن ریز و زغال‌های ریز (به اندازه دانه ارزن) ریختیم، در انتهای یک لایه شن درشت‌تر (به اندازه دانه عدس) ریختیم. آب تصفیه نشده را درون بطری دیگر ریخته ته آن را سوراخ کردیم تا هوا وارد بطری شده و آب به صورت قطر قطر از سر بطری که شل کردیم روی نیمه بطری که با شن و علف تهیه کرده بودیم بریزد و بعد از عبور از سه لایه‌ی شن و علف به درون دیگر نیمه برده شده بطری (ته بطری) جمع آوری می‌شود. مرحله آخر آب به دست آمده را 20 دقیقه روی آتش می‌جوشانیم و به عنوان نوشیدنی گرم و نوشیدنی سرد استفاده می‌کنیم.
روش تهیه جان پناه معلق و شیوه نگه داشتن آتش در باد را شرح می‌دهید؟
ابتدا یک تخت با چوب درست کردیم و سپس تخت را با طناب به درخت آویزان کردیم، این کار برای در امان ماندن از شر حیوانات خزنده و موزی از قبل مار و عقرب صورت می‌گیرد. برای حفظ آتش؛ یک حفره کوچکی در زمین به عمق و قطر 30 تا 40 سانتیمتر ایجاد می‌کنیم و درون این حفره آتش می‌کنیم سپس برای هوا کشی رو به باد یک کانال و نهایتا یک تونل می زنیم و حفره آتش را به حفره‌ای دیگر وصل می‌کنیم، چنانچه باد زیاد باشد 15 درجه حفره و کانال هواکشی را خلاف جهت باد می‌زنیم.
این برنامه توسط شما طراحی و به همراه تیم نه نفره اجرا شد، آیا قبل از این چنین برنامه‌ای در سیرجان پیاده شده بود؟
نه تنها در سیرجان بلکه برای اولین بار در استان «برنامه 3 روز زندگی در شرایط سخت و بقا در طبیعت» توسط «یک باشگاه» صورت گرفت. خودم قبلا در بخش «آموزش نظامی» این دوره‌ها را طی کردم.
در پایان اگر صحبتی دارید بفرمایید
اسپانسر این برنامه 3 روزه مسوولین شرکت «میلگرد سیرجان حدید» بوده که هزینه این دوره را پرداخت کرده و قرار است از بچه‌ها (9نفر) تقدیر به عمل آورند، بابت این همکاری و اسپانسری کمال تشکر را دارم.