نگاهی به وضعیت مشاغل آسیب‏دیده از کرونا؛
تعطیلی کسب‏ وکار و تلاش برای بقا
حدود شش ماه است دنيا در رکود کرونا فرو رفته. کرونا آمد و دنيا را با يک شوک بزرگ روبرو کرد. بسياري از مشاغل در مواجهه با اين ويروس وهمناک دچار مشکل شدند و کار و کاسبي آن‏ها از رونق افتاد. افراد زيادي که در صنوف مختلف مشغول به فعاليت بودند و از اين طريق روزگار خود را مي‏گذراندند با شيوع کرونا و دوران قرنطينه مجبور شدند کاسبي خود را تعطيل کنند و خسارت هنگفتي را تحمل نمايند. خسارتي که همچنان با ادامه داشتن کرونا برقرار است و چه بسا پس از پايان کرونا نتوانند شدت اين خسارت بزرگ را جبران نمايند. در حالي که حسن روحاني تاثير کرونا بر اقتصاد را 3% عنوان ميکند، اما شواهد چيز ديگري نشان ميدهد. در گزارش پيش رو، پاي گفتگوي برخي از فعالان صنوف مختلف نشستيم که با شيوع کرونا دچار خسارت شدند و هيچ حمايتي از سوي دولت دريافت نکردند.
دولت به مشاغل وعده دروغ ندهد!
خاکسارپور رييس اتحاديه صنف پوشاک فروشان و مزون عروس، دل پر دردي از خسارتهاي دوران کرونا دارد و ميگويد: اکثر واحدهاي صنفي ما از رونق افتادند. اگر قبلا در ماه 20 تا 30 جواز صادر مي‏کرديم، الان به خاطر کرونا ماهانه 20 جواز را باطل ميکنيم؛ اين فاجعه است. از اسفند تاکنون مزون‏هاي لباس عروس تعطيل شدند. از اسفند تا پايان تعطيلات عيد هم کليه مغازه‏هاي پوشاک تعطيل بودند.
دولت به صورت رسانهاي اعلام کرد مغازه‏ها را به خاطر حفظ جان مردم تعطيل کنيد و اگر در اين مدت چک کاسبکاران برگشت خورد، ثبت سيستم نمي‏شود. در حالي که الان چک‏هاي برگشتي همه ثبت سيستم شده‏اند. من اولين رييس اتحاديه‎اي بودم که با شيوع کرونا آستين بالا زدم و تمام مغازههاي فروش پوشاک و مزون‏ها را تعطيل کردم. همه اين افراد ماهي 40 ميليون تومان چک داشتند که همه برگشت خورد. تعطيل کردند به اين اميد که چک‏هايشان ثبت سيستم نمي‏شود و بعد مي‏توانند دسته‏چک يا وام بگيرند. دولت حمايت که نکرد، هيچ؛ چکهاي برگشتي را هم ثبت سيستم کرد. الان نه چک به ما ميدهند، نه جنس ميدهند و با اين حساب خراب نمي‏توانيم، وام بگيريم. آمدند پوشاک را جزو مشاغل آسيبديده اعلام کردند و گفتند 6 تا 12 ميليون تومان وام مي‏دهند. يک پروسه طولاني را بايد پشت سر بگذاريم براي گرفتنش. من خودم 15 روز است دارم دوندگي مي‏کنم براي اين وام. وي در ادامه گفت: ما حتي با همکاري 50-40 مغازه از صنف خودمان داريم ماسک توليد ميکنيم، ولي تا اين لحظه هيچ حمايتي از دولت نديديم. خاکسارپور ميگويد: 800 عضو صنف ما هم از کرونا آسيب ديدند. مزون‏هاي عروس و فروش لباس دامادي 100 درصد خسارت ديدند.
کرونا براي صنف ما شده کاسه داغ‏تر از آش
دل پر درد اعضاي آسيب‏ديده از صنوف مثل يک دمل چرکي است که با کوچکترين تلنگري سر باز مي‏کند. شهابي؛ رييس صنف آتليه‏هاي عکاسي است که با کوران کرونا و تعطيلي مراسم‏هاي عروسي بيکار شده و به شدت آسيب ديده‏اند. وي ميگويد: ديگر آسيبي هم بوده که ما نديده باشيم؟ من خودم آتليه دارم، شش ماه است يک هزار توماني درآمد نداشتم. متاسفانه حتي با نامهنگاري و پيگيري هم دستمان به هيچ کجا بند نشد. شهابي اضافه ميکند: اعضاي صنف در وضعيت بدي قرار گرفتهاند. اين صنف هم از وعده وام دولت بيبهره مانده. شهابي خاطرنشان ميکند: دولت فقط يک وام مصوب کرده، شرايط سختي برايش گذاشتند که شامل حال هيچکس نشده. 16 ميليون تومان وام مي‏دهند که به هيچ عنوان جبران خسارت نمي‏کند. بودند افرادي که دارايي‏هايشان را فروختند براي تامين مخارج زندگي. مسوولان شهرستان هم که نمي‏توانند بدون دستور کشوري کاري کنند. رييس صنف آتليه‏هاي عکاسي به افراد آسيب‏ديده صنف خود اشاره کرده و ميگويد: به خاطر کرونا حدود 120 نفر در صنف ما متضرر شدند. خيلي‏ها از جمله خود من آتليه را بستند چون درآمدي نداشتند. در روزهاي عادي در طول سال 4 ماه تعطيل بوديم حالا هم که به خاطر کرونا يکسره تعطيل شديم. کرونا شد کاسه داغتر از آش. بسياري از اعضا سراغ مشاغل ديگري رفتند که بتوانند زندگي‏شان را اداره کنند. از شرايط بدِ ما کاسب‏ها کسي اطلاعي ندارد.
اگر مي‏خواهند وام بدهند؛ چرا شرط مي‏گذارند؟
يکي ديگر از مشاغلي که به واسطه شيوع کرونا دچار ضرر و زيان شد تالارهاي عروسي بودند که به کلي از رونق افتادند. نصيرزاده؛ رييس صنف رستوران دارها و تالاردارهاي شهرستان هم در خصوص مشکلات صنف خودش ميگويد: مشکلات با گفتن حل نميشود. تعطيلي تالارها علاوه بر قطع درآمد يک سري هزينهها مثل بيمه کارکنان و قبض آب و برق را هم به تالارداران تحميل کرد. عملاً هيچ درآمدي نداريم. براي قطع آب و برق خيلي به تالاردارها سخت گرفتند. پرداخت حقوق کارگران ثابت و قراردادي مشکل است. بيمه مبلغ ناچيزي به عنوان دورکاري مي‏دهد که جوابگوي زندگي کارگران نيست. نميدانم مشکل بايد به دست چه کسي حل شود. وي به قضيه وام‏هاي کذايي که وصول نشدند هم اشاره کرده و ميگويد: قرار بود به ازاي هر پرسنل بيمه شده 16 ميليون تومان وام بدهند اما شرط گذاشتند. به خيلي از افرادي که چک برگشتي دارند اين وام تعلق نمي‏گيرد. يکسري چک‏ها قبل از شروع کرونا بوده. براي وام گفتند اگر از اسفند کسي چک برگشتي داشته باشد وام مي‏دهند و قبل از آن باشد، نمي‏دهند. اگر ميخواهند وام بدهند اين ديگر چه شرطي است؟ اگر کسي پول داشت که چکش برگشت نميخورد. وي به آمار صنف خود که از کرونا متضرر شدهاند هم اشاره کرده و ميگويد: حدود 25 تالار در شهرستان به خاطر کرونا متضرر شدند که به طور ميانگين 150 تا 200 نفر در مجموع خانواده‏هاي اين افراد را تشکيل ميدهند. بسياري از تالارداران براي گذران زندگي به سراغ مشاغل ديگر رفته‏اند.
کرونا براي همه بد بود، براي صنف ما فاجعه بود
کرونا ضربه سختي به حوزه آموزش وارد کرد؛ هم به دانش آموزان با تعطيلي مدارس و آموزش از راه دور و هم به فروشندگان لوازم‏التحرير که با تعطيلي مدارس عملاً از کار بيکار شدند. فريدوني؛ رييس صنف لوازم‏التحرير از کرونا به عنوان فاجعه ياد کرده و ميگويد: کرونا براي همه بد بود، براي صنف ما فاجعه بود. از اسفند ماه تا الان حدود 80 درصد فروش لوازم‏التحرير کاهش پيدا کرده. خريد خيلي کم شده. مردم بلاتکليف هستند. نميدانند مدارس حضوري است يا آنلاين. فروش ما هم خيلي کاهش پيدا کرده. همان تعداد محدودي هم که قصد خريد دارند به خاطر افزايش 60 درصدي قيمت لوازم‏التحرير نميتوانند خريد کنند. پارسال اين موقع در مغازههاي ما جاي سوزن انداختن نبود و امسال در طول روز يکي دو تا مشتري داريم. فريدوني مشکل ديگري که به خسارت اين صنف دامن زده است را گرفتن حق توزيع کتاب‏هاي درسي عنوان کرده و ميگويد: متاسفانه توزيع کتابهاي درسي را هر سال داشتيم که آن را هم امسال به خاطر کرونا از ما گرفتند و به مدارس دادند. خيلي متضرر شديم. حدود 80 نفر در صنف لوازم‏التحرير در کرونا خسارت ديدند. از او ميپرسم آيا افرادي بودند که به خاطر کرونا و رکود نسبي، تغيير شغل بدهند؟ ميگويد: تغيير شغل نداشتيم. افراد به هر بدبختي که بود دوام آوردند.
کسي در بحران کرونا از ورزش دفاع نکرد
صحبتي هم داريم با يکي از باشگاه‏داران شهرستان به نمايندگي از ساير باشگاه‏هايي که به خاطر شيوع کرونا جزو اولين مکان‏هايي بودند که تعطيل شدند. مهديه نظري؛ مسوول يکي از اين باشگاه‏ها در خصوص وضعيت خسارت حوزه ورزش در دوران کرونا مي‏گويد: فعاليت 50 درصد از باشگاهها تحت تاثير کرونا قرار گرفته. تعداد مراجعهکنندگان بسيار کاهش پيدا کرده و اين وضعيت بسيار بغرنج است براي باشگاه‏داراني که حداقل اجاره‏اي که در ماه مي‏پردازند سه ميليون تومان است. 90 درصد باشگاهها با وضعيت خيلي بدي روبرو هستند. حتي از جيب پرداخت ميکنند که روي پا باقي بمانند. اکثرا ملک استيجاري داشتند که برخي اجاره را بخشيدند به باشگاه و عدهاي هم نبخشيدند. وي از طرز نگرش مسوولان به ورزش هم گلايهمند است و ميگويد: متاسفانه طوري القا کردند که شايد عامل اصلي کرونا ورزش است. در صورتي که ورزش باعث تقويت سيستم ايمني بدن مي‏شود. يکي از راه‏هاي مقابله با کرونا است اما متاسفانه به دليل نداشتن کارشناس خوب در اين حوزه کسي از باشگاه‏دارها و ورزشکاران دفاع نکرد. ورزش و تغذيه سالم در عدم ابتلا به کرونا بسيار موثر است اما چون باشگاه‏ها مسقف هستند به آن‏ها اجازه فعاليت داده نشد. کارشناساني که به حوزه ورزش آگاهي ندارند اولين جايي را که تعطيل ميکنند باشگاه است و هيچ اعتراضي هم متاسفانه انجام نشد. کسي نگفت مردم را تشويق به ورزش کنيد؛ حتي در فضاي باز. متاسفانه سکوت کارشناسان ورزشي شهرستان باعث شد خيلي راحت مسئولان به تعطيلي باشگاه‏ها فکر کنند. وي در خصوص آمار باشگاه‏هايي که از کرونا متضرر شدند وي اضافه ميکند: تنها 52 باشگاه بدنسازي در اين شهر متضرر شدند. بسياري از باشگاهها هم داير هستند که فقط اجاره‏شان را به دست بياورند. اکثر باشگاهها تا مرز تعطيلي پيش رفتند. من خودم مجبور شدم باشگاه تخصصي کودکم را تعطيل کنم. هيچ حمايتي از باشگاهها نشد. مثلا اجاره هر ماه يک باشگاه پنج ميليون تومان است. در اين 6 ماه حدود 30 ميليون تومان فقط بايد اجاره بپردازند. خيلي از باشگاه‏داران تنها راه درآمدشان همين باشگاه است. دولت هم گفته شش ميليون تومان به باشگاه‏هاي متضرر از کرونا وام مي‏دهد. وي به عدم همراهي وزير ورزش در اين حوزه هم اشاره کرده و ميگويد: از ورزش هيچگونه حمايتي نشده. حتي به وزير ورزش هم گفتند شما که ميگوييد باشگاه‏ها تعطيل شود، داريد مزيت ورزش در حفظ سلامت را زير سوال مي‎بريد. باشگاهها را همزمان با قهوه‏خانه‏ها تعطيل کردند و اين دو را در يک راستا ديدند متاسفانه، در حالي که ورزش بسيار براي سلامتي مفيد است. نظري اضافه ميکند: به محض اينکه دري به تخته ميخورد اول حوزه ورزش را تعطيل ميکنند. گفتند الان هم به ازاي هر سه مترمربع يک نفر فعاليت کند، ماسک هم بزنند در حالي که استفاده از ماسک به همراه ورزش براي سلامتي بسيار خطرناک است. يا کارشناس آزموده نداريم، يا توجهي به مصوبات نمي‏شود يا اينکه واقعاً نميخواهند از ورزش دفاع کنند.
سخن تازه: آنچه منعکس شد تنها گوشهاي از مشکلات و دغدغه‏هاي صنوفي است که با شيوع کرونا دچار خسارت فراواني شدهاند و حرف مشترک اکثر آن‏ها وعده‏هايي است که از سوي دولت براي حمايت اين مشاغل آسيب‏ديده مطرح شده اما هيچ کدام عملي نشده، که عمده‏ترين آن هم پرداخت وام 6 يا 12 ميليون توماني به صنوف آسيب‏ديده است که عليرغم اينکه هيچ دردي را دوا نميکند اما همين مبلغ اندک هم هنوز به دستشان نرسيده. کرونا شايد سال‏ها باقي بماند؛ ميطلبد مسئولان براي رهايي صنوف مختلف که در دوران کرونا دچار بحران و رکود شغلي شده‏اند يک راهکار کاربردي در نظر بگيرند چرا که اين مشکل؛ مشکل يک هفته و يک ماه نيست و ممکن است سال‏ها دوام داشته باشد و افرادي که تمام منبع درآمدشان از راه کاسبي در صنوف و مشاغل مختلف است با اين تعطيلي ادامه‏دار و عدم حمايت دولت عملاً به خاک سياه مينشينند. چهبسا عليرغم تبعات مالي و اقتصادي براي اين افراد و خانواده‏هايشان تبعات رواني و مشکلات عديده‏اي را به دنبال داشته باشد که بسياري از آن‏ها نيز غيرقابل جبران است. وقت آن رسيده مشکل صنوف آسيب‏ديده از کرونا به طور جدي در دستور کار دولت قرار بگيرد.