مشکلات جاده گل‌گهر همچنان پابرجا
چندسال از دورانی که محور سیرجان-گل‌گهر تک‌بانده، پرخطر و قربانی‌بگیر بود، گذشته اما با اینکه این محور دوبانده شده، با این وجود باز هم مشکلاتش به قوت خود باقی‌ست.
در دو بارندگی‌ اخیر پاییزی گزارش لغزندگی برخی اتوبوس‌ها و تریلرها و کامیون‌ها در این محور به صورت خبر منتشر شد. حوادثی که علت‌شان لغزنده بودن جاده عنوان شد. لغزندگی‌ئی که متهم ردیف اولش ظاهرا باران بود و متهم ردیف دومش طبق شنیده‌ها؛ قیرپاشی‌های اخیر اداره راه و ترابری در این جاده.
در همین باره رسانه‌ها با انتشار گلایه‌ی رانندگان از جاده صابونیِ ناشی از قیرپاشی، نوشتند: فرمانده پلیس راه نقش قیرپاشی را در لغزندگی جاده تایید کرد.

مشکل از قیرپاشی وقت و بی‌وقت است؟

برای روشن‌تر شدن موضوع ابتدا به سراغ تنی چند از کارکنان شرکت‌های رنگارنگ معدنی در منطقه گل‌گهر می‌روم تا از زبان خودشان تجربه رفت و آمد شخصی یا عمومی‌شان را در جاده مورد نظر در روزها و شب‌های بارانی بشنوم.
مهدی یکی از کارکنان منطقه است که به سخن‌تازه می‌گوید: «چند ماه است که در لاین برگشت یعنی در مسیر گل‌گهر به سیرجان یک لایه نازک قیر پاشیدن. به جز اینکه در برخی جاها باعث از بین رفتن خط‌کشی‌های جاده شده، دید در شب را هم خیلی ضعیف کرده است.»
او دلیل این قیرپاشی را نمی‌داند و فکر می‌کند: «انگار قرار بوده جاده توسط اداره راه مرمت شود اما بعد نیمه کاره رها شده! و حال ما مانده‌ایم و یک جاده‌ای که با قیر لغزنده شده.»
مهران هم یکی دیگر از کارکنان منطقه است و مدعی‌ست: «هر دو تصادف اخیر محور سیرجان-گل‌گهر به خاطر لغزندگی ناشی از قیر و باران بود. چون هم تصادف قبلی درست در بارندگی دو هفته پیش بود و هم تصادف‌های اخیر.»

مشکل از ریزش خرده‌های آهن در جاده است؟

به همین بهانه سراغ مهندس علیرضا رضایی رییس اداره راه و ترابری شهرستان می‌روم تا پاسخ‌های کارشناسی او را در این باره بشنویم.
پیش از اینکه من سوالم را بپرسم، او سوالم را پیش‌بینی می‌کند. دلیل پیش‌بینی‌اش را هم می‌گوید: «این روزها برخی نهادها این مسائل را مطرح کرده‌اند که مشکل لغزندگی از قیرپاشی ما است. اما آن‌ها فقط می‌خواهند انگشت اتهام را از سمت خودشان بردارند.»
از رضایی می‌خواهم دلیل این قیرپاشی‌ها را بگوید: «این جاده مستهلک شده. هر روز دارد شلاق می‌خورد. دلیل اصلی‌اش هم استفاده‌ی همزمان عموم مردم در کنار استفاده معادن منطقه است. آن‌ کسانی که می‌گویند لغزندگی به دلیل قیرپاشی ما است، دانش فنی ندارند. این قیر که ما می ریزم قیر ترکیب شده با آب است و در مدت 48 ساعت بخشی‌اش جذب آسفالت می‌شود و بخشی‌اش با عبور و مرور جاده‌ای از بین می‌رود.»
از رضایی می‌پرسم چرا این جاده‌ها مرمت اصولی‌تر نمی‌شوند؟ پاسخش به سبک همه‌ی اداره‌های دولتی در این سال‌ها، مشخص است: «چون ما با کمبود اعتبار مواجه هستیم.»
پس ناچار سوال دیگرم را به سمت شرکت‌های منطقه گل‌گهر هدایت می‌کنم و می‌پرسم: این شرکت‌ها که از جاده شما استفاده می‌کنند و به قول شما آن را مستهلک می‌کنند، نباید برای این استهلاک عوارضی به شما بدهند؟
رضایی ضمن آنکه معترف است که برخی از این شرکت‌ها در تامین اعتبار برای دوبانده شدن این محور سهیم بودند و مثلا گل‌گهر در تامین اعتبار برای این جاده به نوبه خود کمک کرده است، با این وجود و با توجه به اینکه از معدن شهرستان و جاده شهرستان استفاده می‌شود، طبیعی‌ست که: «میزان این کمک‌ها باید خیلی بیشتر از این باشد. شما خبرنگاران این را به صورت یک مطالبه عمومی دربیاورید.»
از او می‌پرسم چرا این قیرها در لاین برگشت از گل‌گهر ریخته می‌شوند درحالی که در عملیات دوبانده شدن محور، لاین برگشت جدیدتر از لاین رفت است؟ رضایی در پاسخ از این موضوع می‌گوید که جاده کهنه در عملیات دو بانده شدن، گاه در مسیر لاینِ رفت و گاه در مسیر لاینِ برگشت قرار گرفته است.
رییس اداره راه و ترابری مثال دیگری هم می‌زند: «ما همین قیر را در محور سیرجان-کرمان و سیرجان-شهربابک هم پاشیدیم، چرا آنجا لغزندگی نشد؟»
از رییس اداره راه و ترابری می‌خواهم نظر کارشناسی خودش را درباره‌ی علت لغزنده‌تر بودن محور گل‌گهر-سیرجان بگوید: «در هر دو لاین این مسیر تریلرها و کامیون‌ها در حال رفت و آمد مرتب هستند و جاده را با لاستیک خود شلاق می‌زنند و فرسوده می‌کنند. اما مشکل لاین برگشت از گل‌گهر دوچندان است زیرا تریلرها به طور مرتب در حال جابه‌جایی کنستانتره و آهن اسفنجی و... هستند. بارهایی که معمولا در مسیر ریزش دارند. شما حاشیه‌ی جاده را در این مسیر نگاه کنید متوجه ریزگردهای آهنی می‌شوید. با کوچکترین بارندگی‌ئی ترکیب این خرده‌آهن‌ها با آب، حالت صابونی ایجاد می‌کند و موجب لغزندگی بیشتر جاده می‌شود.»
اما راه حل رفع این مشکل چیست؟ نظر رییس اداره راه و ترابری شهرستان سیرجان این است: «یکی اینکه باید از این شرکت‌ها خواست بارشان را با استاندارد بیشتری حمل کنند تا ریزش کمتری داشته باشد و دیگر اینکه برای ریزش حداقلی هم باید دستگاه شست و شوی محور تهیه شود و این محورها هربار گردزدایی بشوند.»
می‌پرسم یعنی هزینه خرید دستگاه‌ها از معادن و اجرا با شما؟ پاسخش مثبت است.