سمیرا سرچمی: سگ‌های ولگرد سیرجان این روزها یکی از موضوعات پرحاشیه‌ای شده‌اند که کسی مسوولیت سیر کردن شکم‌شان را بر عهده نمی‌گیرد. آش آن قدر شور است که عکس‌ها و فیلم‌های منتشر شده از تنها پناهگاه نگهداری از این سگ‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها از فرط گرسنگی وقتی توله‌ای می‌میرد آن‌را می‌درند و می‌خورند.
با وجود تاکید روایت‌های دینی بر مهربانی با حیوانات مثل داستان امام حسن(ع) و نان دادنشان به یک سگ، باز هم اخیرا وقتی یکی از خبرنگاران سوالی پیرامون این موضوع از یکی از مقامات سیرجان پرسیده بود، به آن مقام برخورده و گفته بود: «از من می‌خواهی درباره سگ نظر بدهم؟!»
گرچه جامعه منتظر امثال آن جناب نمی‌ماند و راهکار خودش را پیدا می‌کند. فیلم منتشر شده مردم را به دو دسته تقسیم کرده. عده‌ای معتقدند که حتا با وجود این وضعیت، سگ‌ها باید در پناهگاه بمانند و برای گرسنگی‌شان فکری شوند چون این سگ‌ها وجودشان در سطح شهر مخل امنیت خود و بچه‌های‌شان است. عده دیگر اما معتقدند که سگ‌ها هزاران سال است که در طبیعت زیسته و غذای خودشان را به هرحال پیدا کرده اند پس بهتر است رهای‌شان کنند تا خودشان برای گرسنگی‌شان فکری بردارند زیرا سگ خودش بخشی از طبیعت است و نباید اسیر انسان شود.
اما حق با کدام یک از این گروه‌هاست؟
آیا حضور سگ‌های ولگرد در سطح شهر خطرناک است و منطقی‌‌تر این هست که یک جا جمع بشوند؟ و یا پناهگاه‌ها ساخته‌ی دست بشر است و باید در طبیعت رهای‌شان کرد؟
سگ‎های ولگرد خطرناک‌اند
عبدالرضا کوهپایه از مشهورترین فعالان حقوق حیوانات معتقد است: سگ‌های ولگرد و بلاصاحب بلای جان طبیعت‌اند و اصلا نباید رها باشند.
به گفته‌ی کوهپایه داستان سگ ولگرد طولانی است: در واقع سگ‌ها حتا آن‌هایی که به ظاهر آزاری برای کسی ندارند. چون گوشت‌خوار هستند و از طرفی منابع  گوشتی و پروتئینی کمی در اختیارشون هست به وقتش در زمان گرسنگی بسیار مهاجم میشن. به بچه‌ها و آدم‌های ضعیف حمله می‌کنند.  
او از شرایط در امریکا و اروپا می‌گوید که سگ ولگردی در خیابان‌ها نیست. سازمان جهانی بهداشت و بیماری حیوانات، طرح جمع‌آوری را تجویز می‌کند زیرا رها بودن‌شان فاجعه برای حیات وحش است و بسیار خطرناک.
البته به گفته کوهپایه در بقیه جاهای دنیا هم که پناهگاه هست، سگ را تا آخر عمر نگه نمی‌دارند: «کارهای درمانی هر سگ بلاصاحب رو انجام میدن و برای مدتی اعلام عمومی می‌کنند برای پیدا کردن صاحب یا کسی که سگ را نگهداری کند. اگر یافت نشد، بعد از اون، سگ یوتانایز میشه. مرگ آرام و بدون درد با تزریق دارو.»
از نظر کوهپایه مشکلاتی که سگ‌ها برای حیات وحش ایجاد می‌کنند، بدین قرار است:
«مشکلات به ۵ دسته تقسیم میشه:
-1 گوشتخوارند و در نتیجه حیات وحش رو می‌کشند و با این جمعیت زیاد بسیار تحت تاثیر قرار میدن.
-2 ایجاد مزاحمت و نا امنی برای مناطق می‌کنند.
-3 بیماری انتقال می‌دهند. مثل انتقال هاری و باعث مرگ آدم‌ها می‌شوند.
-4 با سایر گوشتخواران رقابت می‌کنند.
-5 آمیزش با گرگ و شغال و روباه و نابودی خلوص ژنتیکی.»
با این وجود کوهپایه تاکید می‌کند که تا حد ممکن باید به سگ‌ها کمک شود: «قرار نیست با وحشیگری و کشتن با تفنگ، ترویج خشونت کنیم و جامعه رو دلگیر.»
شهرداری تلاش خودش را کرده
شهرداری یکی از سازمان‌هایی ‌است که برای تامین غذای این سگ‌ها نقطه‌ی پیکان به سمتش نشان می‌رود.
فرهاد افصحی؛ معاون خدمات شهری شهرداری در رابطه با فیلم منتشر شده و اینکه چرا باید چنین فیلم‌های ناراحت کنندا‌ی، آن‌هم در این شرایط جامعه منتشر شود تا غذای‌شان تهیه شود، می‌گوید: «این فیلم متعلق به چند ماه پیش است و انتشار آن به نوعی تشویش اذهان عمومی‌ست که ممکن است شیطنت باشد از سوی افرادی که شاید می‌خواهند انجمن حمایت از حقوق حیوانات را در سیرجان زمین بزنند و به اصطلاح رقابتی وجود داشته باشد.
 و گرنه طبیعی نیست که این فیلم الان پخش شده باشد. آن زمان توله‌ای به علت بیماری مرده بود و یک سگ دیگر آن را خورده بود. عکس مونتاژ شده‌ست و انگار می‌خواهد ترغیبی باشد برای جمع‌آوری غذا.»
افصحی ادامه می‌دهد: «نباید بی انصاف باشیم چرا که شهردار سیرجان الان به عنوان یک حامی حیوانات شناخته شده و گرنه کدام سازمانی در این شرایط اقتصادی دو میلیارد برای چنین کاری هزینه می‌کند؟»
معاون خدمات شهری در ادامه توضیح می‌دهد: «توزیع عادلانه غذا بین سگ‌ها با مشکل روبرو شده است. زیرا سگ‌های قویتر از یک نژاد خاص غذاها را زودتر می‌خورند. ما رایزنی‌هایی با گل گهر و نیروی دریایی برای پسماندهای غذایی‌شون انجام دادیم.»
به اعتقاد افصحی  انجمن‌های حمایت از حیوانات در سیرجان کم هستند و این به پیچیده شدن مساله دامن می‌زند.
اول تامین خوراک بعد زنده‌گیری
از امیر فیروزآبادی؛ مسول پناهگاه جمع‌آوری و حمایت از سگ‌های ولگرد می‌پرسم که چرا فیلم حالا منتشر شده و اساسا مسوول اصلی رفع گرسنگی سگ‌ها چه کسی و چه سازمانی است؟ و چرا از ابتدای ایجاد پناهگاه کماکان این مسله حل نشده باقی مانده؟
او ابتدا این توضیح را می‌دهد که: «مسوول پناهگاه من نیستم که بگم شهرداری بیاد سگ ها رو اونجا بریزه. از روی ناچاری و دلسوزی برای حیوانات دارم انجام میدم. من نباشم هیچ کس نیست. ما الان دامپزشک هم نداریم که بیاد به وضعیت این زبان بسته ها رسیدگی کنه. ما اینجا فقط سگ های مفید رو نگهداری می‌کنیم.
زیرا طبق دستور العمل سگ‌های غیر مفید باید معدوم بشوند. سگ غیرمفید یعنی سگ آلوده به بیماری یا سگ تصادف کرده‌ای که جفت پاهاش قطع شده و بدنش از داخل دارد کرم می زند و زجر می کشد که باید با دارو و بدون زجر کشته و با آهک دفن بشوند.»
فیروزآبادی سپس توضیح می‌دهد: «تا یک سال پیش قرارداد پناهگاه دست من بود. تا اسفند پارسال از روی ناچاری بهشون غذا می رسوندم. در واقع قراردادی برای خوارک رسانی وجود ندارد. یک قرارداد هست برای عقیم سازی و یک قرارداد هم هست برای زنده گیری. عقیم سازی با من بوده و زنده گیری با آقای خادمی. خوراک این زبان بسته‌ها بلاتکلیف است.
  تا سه ماه پیش جمعیت شون 200 قلاده بود. زنده‌گیری که شروع شده با توجه به اینکه عقیم سازی دیر شروع شد و فقط دو هفته پیش قرارداش بسته شد به مشکل برخوردیم.»
به گفته فیروزآبادی فیلم همزاد خواری مربوط به سه هفته پیش است: «حیوان‌ها تا همین 4 روز پیش وضعیت خوراک شون بحرانی بود. شهرداری خیلی همکاری کرد. ماشین در اختیارمان گذاشت که خوارک ببریم ولی متاسفانه پسماندی نبود. تالارها که تعطیل هستند. سربازان نیروی دریایی هم به خاطر کرونا به یک سوم رسیدن و پسماندشون بعضی روزها نهایت 50 کیلو می‌شود که فقط  برای 50 قلاده کافی‌ست. گل گهر هم سلف هاش بیرون بر شده.
 گرچه گل گهر لطف کرده و قرار شده که یه روز در میون 100 عدد نان برای سگ‌ها در نظر بگیرد. شهرداری هم پیگیر است و ماشین در اختیارمان گذاشته. نیرو هم گفته که میدم.  به لطف آقای مهندس بیگلری معاون عمرانی شهرداری چندی است که زنده گیری متوقف شده تا تکلیف همین زبان بسته‌ها معلوم بشود. بعضی‌هاشون بمونن. اگر ضعیفن خوراک بهتری دیده بشه. با توجه به سرما و ضعف شون قابل عقیم سازی هم نیستن و تلف میشن.»فیروزآبادی می‌گوید: «خوراک  سگ‌ها 7 تا 8 روز دیگر هم تامین است. سعی داریم سگ‌های آلفا را که نمیذارن بقیه خوراک بخورند، عقیم سازی و رهاسازی کنیم.  قرار شده تعدادی لانه جدا شود تا سگ بیست روزه کنار سگ سه ساله نگهداری نشود که مبادا کشته بشود.»
بهتر است مردم پسماند گوشت و مرغ و ماهی‌شان را در نایلونی جدا بریزند و آن‌ها را در اختیار کمپ نگهداری سگ‌های ولگرد بگذارند. زیرا به گفته فیروزآبادی: «در شرایط کنونی کمک‌های مردمی فقط در هر ماه یک روز یا دو روز و نهایت برا ی10 روز کفایت می‌کند که با حساب مجموع گل گهر و نیروی دریایی تقریبا ده روز تا 15 روز خوراک این‌ سگ‌ها در  هر ماه بلاتکلیف مانده است.»
نگرانی اصلی او اما این است که: «دوباره زنده گیری شروع بشه یه مصیبتی میشه. مگر اینکه مردم و شهرداری با هم همه همکاری کنن.»