سه شنبه, 25 خرداد 1400

شماره 649 مورخ  19 خرداد 1400

فرهنگ پذیرش کودکی به فرزندخواندگی کم‌کم دارد جا می‌افتد. فرزندخواندگی مرسوم شده و تعداد متقاضیانش رو به افزایش‌ است. زنان و مردان بسیاری که به دلایلی بچه‌دار نشده‌اند، راهی بهزیستی‌اند و درخواست به سرپرستی گرفتن یک بچه را دارند. جالبتر اینکه دختران مجرد بسیاری نیز جزو لیست متقاضیانی‌ هستند که تمایل دارند بچه‌های بی‌سرپرست یا بدسرپرست را به فرزندی قبول کنند. حالا گویا این تقاضا برای پدرخوانده شدن و مادرخواندگی نسبت به سال‌های پیش افزایش یافته و این نشان از یک تحول اجتماعی دارد. تحولی که در آن دیگر این مسایل تابو نیست و افراد با فکر بازتر و روشن‌تری برای موضوعات مهم زندگی‌شان تصمیم می‌گیرند.به همین بهانه به سراغ حسنعلی بردستانی مسوول واحد شبه‌خانواده اداره بهزیستی سیرجان رفتم. او می‌گوید: تقاضا برای فرزند‌خواندگی در سیرجان با توجه به جمعیت شهرستان بالاست و این نکته‌ی قابل توجهی‌ست.
 با او وارد گفت‌وگو شدم تا از جزییات نحوه‌ی به سرپرستی گرفتن بچه‌ها بپرسم و اینکه به نظرش دلیل رشد این تقاضا نسبت به سال‌های پیش چیست؟آیا تقاضا برای فرزندخواندگی افزایش یافته؟
تقریبا هفته‌ای یک تا دو خانواده مراجعه می‌کنند و اگر از شرایط لازم برخوردار باشند، برای تکمیل ثبت نام اقدام می‌کنند. از سال گذشته سامانه اینترنتی ثبت نام متقاضیان راه اندازی شده و مراحل کار به صورت اینترنتی دنبال می‌شود. تسهیل کار نیز موجب شتاب بخشیدن به فرایند فرزندخواندگی شده است. تقاضا در سیرجان با توجه به جمعیت شهرستان بالاست.
  فکر می‌کنید دلیل افزایش تقاضا چیست؟
اول که جمعیت شهرستان، دوم افزایش اطلاع رسانی و آگاهی بخشی به جامعه، سوم و شاید دلیل مهم به نظر من متقاضیانی که الان مراجعه می‌کنند افراد با تحصیلات بالاتر و نگرش به روزتر هستند که راحت‌تر با موضوع فرزندخواندگی کنار می‌آیند. هر چه انسان‌ها رشد یافته‌تر و جامعه تکامل بیشتری داشته باشد، پذیرش موضوعاتی نظیر فرزندخواندگی نیز افزایش پیدا می‌کند. در جوامع توسعه یافته موضوع فرزند‌خواندگی و پذیرش و پرورش فرزندان بی‌سرپرست و بدسرپرست در سطح گسترده‌تری وجود دارد.
  فرزندانی که الان آماده تحویل خوانوادها داده شده‌اند، بیشتر در چه سنی‌ هستند؟
فرزندان در سن‌های مختلف هستن ولی خب خانواده‌ها تمایلی به پذیرش فرزندان بالای 5 سال ندارند.
  چرا؟
علت بحث تربیت، خو گرفتن و ایجاد پیوند عاطفی و شیرینی و حس لذت بخشی بیشتری است که یک کودک به خانواده بدون فرزند می‌دهد.خصوصا در خصوص پسرها این موضوع بیشتر است و دخترها تا 7-8 سالگی هم بعضا مورد پذیرش خانواده‌ها قرار می‌گیرند.
  پدر مادر این بچه‌ها چه شرایطی داشتند که فرزندشان به بهزیستی تحویل داده شده؟
پدر و مادر معتاد، کارتن خواب، فوت پدر و مادر، ناتوانی اقتصادی، فرزند بیمار و...
 بچه‌هایی هستند که به خاطر ناتوانی اقتصادی  پدر و مادر، تحویل بهزیستی شده باشند؟
بله. آخرین نوزادی گرفتیم در اسفند ماه بود و پدر و مادر هر دو معتاد مواد صنعتی بودند و بدون درآمد. اما در مجموع نوزادان در خیابان و کوچه و بازار رها می‌شوند و نمی‌توان مشخص کرد علت دقیق سرراهی شدن‌شان چی بوده ولی آن‌هایی که از طرف بیمارستان تحویل داده می‌شوند، بیشتر همین بحث ازدواج غیر رسمی و اعتیاد پدر و مادرهاست.
 شنیده شده این وسط بعضی‌ها هم بچه‌های‌شان را می‌فروشند؟
بله. بیشتر معتادان بی‌درآمد. همچنین نیازمندان مالی و همین طور سوداگران و سودجویان.
 به چه قیمت‌هایی و چگونه!؟
قیمت‌ها را خوب واسطه‌ها مشخص می‌کنند. من در سیرجان تا حالا گزارشی از فروش دریافت نکردم ولی شنیدم از شهرهای دیگر می‌خرند. ولی داشتیم که اظهار کردند مثلا در فلان شهر موردی برای فروش بوده است.
 گزارش برسد، بهزیستی چه اقدامی انجام می‌دهد؟
در صورت دریافت گزارش از طریق مراجع قضایی پیگیری و اقدامان قانونی انجام می‌شود.
واسطه‌ها با شناسایی زنان معتاد باردار و یا خانواده‌های نیازمند تلاش می‌کنند فرزندشان را با مبالغ دلخواه به خانواده‌های متقاضی بفروشند. این کار علاوه بر اینکه خلاف قوانین و مقررات جاری کشور و مستلزم برخورد قضایی است تبعاتی برای خود خانواده‌هایی که به پذیرش این فرزندان می‌کنند نیز دارد.
 چه تبعاتی؟
از جمله مزاحمت واسطه‌ها، دریافت پول‌های کلان، احتمال بیماری صعب‌العلاج و یا واگیر‌دار فرزند. مثل ابتلا به هپاتیت، ایدز و موارد مشابه با توجه به شرایط نامناسب خانواده‌هایی که حاضر به فروش فرزند خود می‌شوند.
 در این‌سال‌ها تعداد بچه‌های سر راهی زیاد شده. درست است؟
حدودا سالی ده نوزاد.
  چه سوژه‌ای از این بچه‌ها که به بهزیستی تحویل داده شده شما را به شدت تحت تاثیر قرار داد؟
 در کل که این موضوع و قربانی شدن نوزادان در پیچ و خم‌های اقتصادی و اجتماعی ناخوشایند است ولی گرفتن و واگذاری این نوزادان به خانواده‌های خوب و با صلاحیت به امید آینده روشن‌تری که برای‌شان متصور می‌شود برای‌مان موجب خوشحالی است. شادی و خوشحالی خانواده‌های بدون فرزند  بعد از تحویل گرفتن نوزاد برای من بسیار زیبا و مسرت بخش بوده. مورد دیگری که بعضا پیش میاید خانواده‌هایی است که بعد از مدت‌ها انتظار فرزندی به فرزند خواندگی گرفتن و چندین سال هم نگهداری کردن ولی به علل حوادث غیر مترقبه فرزندشون را از دست دادن، خیلی غم انگیز است.
 تعداد خانواده‌هایی که برای بچه دوم خودشان، بچه‌های بی‌سرپرست را انتخاب می‌کنند، در سیرجان زیاد است؟
نه. بیشتر خانواده‌هایی این کار را می‌کنند که امکان فرزنددارشدن‌شان بعد از فرزند اول کم می‌شود. بله هستند ولی کم.
 خانواده‌هایی که متقاضی‌اند باید چه ملاک‌هایی داشته باشند؟
از لحاظ علمی و تحصیلاتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، تفاهم و احترام زوجین به یکدیگر، صبر و حوصله و توانایی فرزندپروری خوب باشند. از لحاظ سن هم باید زیر 50سال باشند و پنج سال هم از ازدواجشان گذشته باشد.
 این واقعیت دارد که باید بخشی از اموال‌شان به نام بچه کنند؟
باید تعهد بدهند یک سوم اموال‌شان قبل از فوت به فرزندخوانده واگذار شود.
 برای به سرپرستی گرفتن فرزندان دختر چه محدودیت‌هایی وجود داره؟
کسانی که پنج سال از تاریخ ازدواج آنها گذشته باشد و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند،  مشروط به آنکه حداقل یکی از زوجین بیش از 30 سال داشته باشد، زوجینی که دارای فرزند بوده مشروط به آنکه حداقل یکی از آنها بیش از 30 سال سن داشته باشد و همچنین دختران و زنان بدون همسر در صورتی که حداقل 30 سال سن داشته باشند. می‌توانند سرپرستی کودکان و نوجوانان حاضر در مراکز بهزیستی را بر عهده بگیرند.
 دختران و زنان مجرد بالای 30 سال تنها حق سرپرستی دختران را می‌توانند اخذ کنند.
همین طور موضوع محرمیت دختر است که از طریق ارجاع به مشاور مذهبی و شرعی قبل از واگذاری فرزند اطلاع رسانی و آگاهی بخشی می‌شود. همین طور مردان مجرد نمی‌توانند سرپرست شوند ولی زنان مجرد می‌توانند درخواست بدهند و چندین مورد هم الان در صف پذیرش هستند.
 شرایط پذیرش سرپرستی اولویت‌بندی دارد؟
بر اساس قانون دختران مجرد در رتبه دوم اولویت اخذ فرزندخواندگی قرار دارند. زوجین بدون فرزند در رتبه اول اولویت، دختران مجرد بالای 30 سال در رتبه دوم و زوجین دارای فرزند نیز در رتبه سوم اولویت قرار می‌گیرند. حداقل هم 30 سال سن باید داشته باشند.
 چه تعداد کودک بی‌سرپرست و بدسرپرست در سیرجان داریم؟
مقیم در مراکز نگهداری حدود 100 نفر تحت پوشش بهزیستی و  خارج از مراکز ولی تحت حمایت مستقیم حدود 200 نفر.
 مگر به جز خود بهزیستی باقی بچه‌های بی‌سرپرست کجا نگهداری می‌شوند؟
بله. پنج تا خانه در سیرجان داریم. سه تا دخترانه، دو تا پسرانه.
 کافی‌ست؟
شهرستان حداقل به دو خانه دیگر نیاز دارد: ما زیر 6 سال اعزام می کنیم مرکز استان. پیگیر راه اندازی مرکز 3 تا 6 سال در سیرجان هستیم. مرکز استان نظارت و دخالت بیشتری بر شیرخوارگاه دارد و تاکنون شیرخوارگاه‌ها در سراسر کشور دولتی بوده است و اخیرا در حال واگذاری به خیریه‌هاست.
 نگهداری‌ بچه‌ها سخت است؟ بهانه نمی‌گیرند؟
 سخت ولی شیرین. بهانه می‌گیرند که بروند نزد خانواده‌شون. خانواده‌ای که آرزو دارند داشته باشند ولی خوب در واقعیت یا ندارند یا شرایط لازم رو ندارد.
 برای آرام کردن‌شان چه کار می‌کنید؟
اردو، برنامه‌های شاد، برنامه‌های ورزشی، فیلم، گردش در طبیعت، قصه‌خوانی، دیدار محدود با خانواده، واگذاری بخشی از کارها مثل آشپزی موردی، شیرینی پزی، کاشت سبزی و...
 برنامه تحصیلی و مهارتی‌شان هم که مستمر در جریان و مشاور و روانشناس در کنارشان هست؟
بله. مربی، روانشناس، مددکار، مسوول بهداشت، پرستار پاره وقت، و مسوول فنی (مدیر مرکز) پرسنل اصلی مراکز هستند.

ضمیمه این شماره