جادههای اطراف سیرجان این روزها (البته از دیرباز تا به امروز!!!) بیش از آنکه مسیر عبور باشند، به میدان آزمون استقامت خودرو و اعصاب رانندگان تبدیل شدهاند؛ جادههایی که نهتنها نقش خود در تسهیل تردد را از دست دادهاند، بلکه به عاملی برای آسیب به زیربندی خودروها، افزایش هزینههای تعمیر و تهدید ایمنی بدل شدهاند.
چالههای عمیق، ترکهای ممتد و آسفالتی که بهوضوح عمر مفیدش به پایان رسیده و ناگهان به عمری مضر تبدیل شده!!! تصویری آشنا برای رانندگانی است که ناچارند هر روز از این مسیرها عبور کنند. در این میان، آنچه بیش از همه جلب توجه میکند، پدیده موسوم به «وصلهدوزی آسفالت» است؛ راهکاری که ظاهراً برای ترمیم بهکار رفته، اما در عمل، نهتنها مشکل را حل نکرده، بلکه در بسیاری از نقاط شرایط را بدتر از قبل کرده است.
درواقع این وصلهها نهتنها درمان درد جاده نیستند، بلکه خود به درد تازهای تبدیل شدهاند. به بیان روشنتر، اگر بهجای این آسفالتهای ناکارآمد، مسیرهای مواصلاتی سیرجان بهطور کامل خاکی و سنگلاخ بود، عبور از آنها کمهزینهتر، ایمنتر و منطقیتر از تردد روی آسفالتی است که نه جاده است و نه استاندارد!!!
نکته جالب تر اینجاست که در برخی مقاطع، اختلاف سطح میان بخشهای وصلهشده و آسفالت قدیمی به حدی است که راننده باید یا سرعت را بهشدت کاهش دهد یا آماده شنیدن صدای اعتراضآمیز زیربندی خودرو باشد؛ صدایی که انگار یادآوری میکند این جاده، برای عبور طراحی نشده، بلکه برای تحمل ضربه ساخته شده است!
از منظر فنی، روشن است که ترمیمهای مقطعی و غیرکارشناسی، آن هم بدون اصلاح زیرسازی، نهتنها دوام ندارد، بلکه خود به منبع جدیدی از خرابی تبدیل میشود. با هر بار بارندگی یا افزایش دما، این وصلهها جدا شده و جاده به وضعیتی بدتر از قبل بازمیگردد. نتیجه، چرخهای تکراری از خرابی، ترمیم نمایشی و نارضایتی عمومی است.
نکته قابل تأمل اینجاست که سیرجان، بهعنوان یکی از محورهای مهم صنعتی و ترانزیتی منطقه، شایسته جادههایی در شأن حجم تردد، جایگاه اقتصادی و نیازهای روزافزونش است. جادهای که کامیونهای سنگین، خودروهای سواری و مسافران، روزانه از آن عبور میکنند، نمیتواند با استاندارد «وصله موقت» مدیریت شود.
در شرایطی که هزینه تعمیر خودروها، بهویژه بخشهای فنی و زیربندی، روزبهروز افزایش مییابد، ادامه این وضعیت عملاً به معنای انتقال هزینه ناکارآمدی زیرساختها به جیب شهروندان است؛ شهروندانی که انتظارشان نه جادههای لوکس، بلکه حداقل ایمنی و کیفیت قابل قبول است.
بی شک و بدون تعلل وقت آن رسیده که اداره راهداری و حمل و نقل جاده ای شهرستان سیرجان بهجای گزارش متراژ وصلههای انجامشده، کیفیت، ماندگاری، اثر واقعی پروژههای عمرانی و نظارت را معیار ارزیابی قرار دهد. چراکه جاده، اگر قرار است فقط ظاهرش ترمیم شود، نهتنها مسیری برای توسعه نخواهد بود، بلکه خود به مانعی در مسیر زندگی روزمره مردم تبدیل میشود.